Surasa

From Jatland Wiki
Jump to navigation Jump to search

Surasa (सुरस) was a Nagavanshi king mentioned in Mahabharata (I.52.8), (I.57), (I.61.56), (V.67),(V.101.4,16) born in the race of Takshaka. Another Surasa was a daughter of Daksha and mother of all Nagas.

Present place

He probably founded ancient village Sursura (सुरसरा), Kishangarh, Ajmer, Rajasthan.

In Mahabharata

Adi Parva, Mahabharata/Mahabharata Book I Chapter 52 goves us Names of all those Nagas that fell into the fire of the snake-sacrifice. Surasa was born in the race of Takshaka.

तक्षकस्य कुले जातान परवक्ष्यामि निबॊध तान
पुच्छण्डकॊ मण्डलकः पिण्ड सेत्ता रमेणकः (I.52.7)
उच्छिखः सुरसॊ दरङ्गॊ बलहेडॊ विरॊहणः
शिली शल करॊ मूकः सुकुमारः प्रवेपनः (I.52.8)

Udyoga Parva/Mahabharata Book V Chapter 101 mentions that the foremost of cities Bhogavati resembles the Amaravati. It is ruled over by Vasuki, the king of the Nagas. Shesha dwells here. He has thousand heads. There dwell in happiness innumerable Nagas -- sons of Surasa.

  • That Shesha dwelleth here, who, in consequence of his ascetic austerities of the foremost order, is able to support this earth with all her vastness.
  • His body is like that of a white mountain. He is decked in celestial ornaments. He hath a thousand heads. His tongues are blazing like flames of fire, and he is endued with great strength.
  • There dwell in happiness innumerable Nagas-- sons of Surasa -- possessed of diverse forms, and decked on ornaments of diverse kinds, bearing the signs of gems, Swastika, circles and drinking vessels.

Names of famous Nagas

  • Listen, however, to me as I name a few of the more famous ones amongst them. They are
1  इयं भॊगवती नाम पुरी वासुकिपालिता
     यादृशी देवराजस्य पुरी वर्यामरावती
 2 एष शेषः सथितॊ नागॊ येनेयं धार्यते सदा
     तपसा लॊकमुख्येन परभावमहता मही
 3 शवेतॊच्चय निभाकारॊ नानाविध विभूषणः
     सहस्रं धारयन मूर्ध्ना जवाला जिह्वॊ महाबलः
 4 इह नानाविधाकारा नानाविध विभूषणाः
     सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः
 5 मणि स्वस्तिक चक्राङ्काः कमण्डलुक लक्षणाः
     सहस्रसंख्या बलिनः सर्वे रौद्राः सवभावतः
9 वासुकिस तक्षकश चैव कर्कॊटक धनंजयौ
     कालीयॊ नहुषश चैव कम्बलाश्वतराव उभौ
 10 बाह्यकुण्डॊ मणिर नागस तथैवापूरणः खगः
    वामनश चैल पत्रशकुकुरः कुकुणस तथा
11 आर्यकॊ नन्दकश चैव तथा कलशपॊतकौ
    कैलासकः पिञ्जरकॊ नागश चैरावतस तथा
12 सुमनॊमुखॊ दधिमुखः शङ्खॊ नन्दॊपनन्दकौ
    आप्तः कॊटनकश चैव शिखी निष्ठूरिकस तथा
13 तित्तिरिर हस्तिभद्रशकुमुदॊ माल्यपिण्डकः
    दवौ पद्मौ पुण्डरीकशपुष्पॊ मुद्गरपर्णकः
14 करवीरः पीठरकः संवृत्तॊ वृत्त एव च
    पिण्डारॊ बिल्वपत्रशमूषिकादः शिरीषकः
15 दिलीपः शङ्खशीर्षशजयॊतिष्कॊ ऽथापराजितः
    कौरव्यॊ धृतराष्ट्रशकुमारः कुशकस तथा
16 विरजा धारणश चैव सुबाहुर मुखरॊ जयः
    बधिरान्धौ विकुण्डशविरसः सुरसस तथा
17 एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः समृताः
    मातले पश्य यद्य अत्र कश चित ते रॊचते वरः

In Ramayana

Ramayana ....Aranya Kanda/Aranya Kanda Sarga 14 mentions Rama's Contact with Jatayu. Rama on way to Panchavati came into contact with Jatayu. When Rama questions about its identity, Jatayu narrates the Genealogy , and informs Rama that he is a friend of King Dasharatha and would like to help Rama in exile.

Surasa gave birth to Nagas, viz., many headed serpents, while Kadru gave birth to ordinary serpents. [3-124-28]

Kadru was the sister of Surasa. [3-14-31]

Kadru gave birth to a thousand-headed serpent (Nagas) who is the bearer of this earth, and Vinata gave birth to two sons namely Garuda and Aruna. [3-14-32]

रोहिणि अजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान् ।
सुरसा अजनयन् नागान् राम कद्रूःपन्नगान् ॥३-१४-२८॥
सर्वान् पुण्य फलान् वृक्षान् अनला अपि व्यजायत ।
विनता च शुकी पौत्री कद्रूः च सुरसा स्वसा ॥३-१४-३१॥
कद्रूर् नाग सहस्रम् तु विजज्ञे धरणीधरन् ।
द्वौ पुत्रौ विनतायाः तु गरुडो अरुण एव च ॥३-१४-३२॥
तस्मात् जातो अहम् अरुणात् संपातिः च मम अग्रजः ।
जटायुर् इति माम् विद्धि श्येनी पुत्रम् अरिंदम ॥३-१४-३३॥

References


Back to The Ancient Jats